...
Zhaina - Нахская библиотека Добавить в ИзбранноеВ закладки Написать редакцииНаписать RSS лентаRSS
логин: пароль:
Регистрация! Забыли пароль?
Библиотека

Поиск
Опрос

Язык
История
Культура
Литература
Родина
Народ


Рассылка

» Литература » Дашо мухIар
Дашо мухIар Берсанов Хожа-Ахьмад

Аттракцион

I

ГIалахь вехаш вара Iимран. Дуккха а доттагIий бара цуьнан: оьрси Виктор, эрмло Жора, гIалгIай ТугIан, нохчий Султан, Вахий. Мукъачу дийнахь цхьаьна кино я музей боьлхурауьш. Ткъа аьхка лийча оьхура.

Кху аьхка Виктор шен ден да волчу Краснодаре, ТугIан шен ден наний, ден вежарий болчу Несаре, Жора пионерски лагере вахара.

Иштта, доттагIий дIай-схьай а бекъабелла, цхьа висира Iимран.

Ткъа Iимрана а яьккхира хьошалгIа вахна юьртахь цхьа кIеззиг зама.

ГIаларчу базарна генахь яцара Iимран веха хIусам.

Ша реза йоллуш чохь-кертахь гIуллакхаш дина ваьлча, кIентан дог хьостуш:

- Iимран, лаахь кино а, лаахь цирке а гIо хьайна - аьлла, билеташ эца а, марожнех дохка а ахча а делла, гIали юкъа вахийтира иза нанас.

Бакъду, Iимранна базарарчу циркан аттракционе хьажа лиира. ХIунда аьлча, цигахь караIамийна ча ю аьлла хезнера цунна.

Ча чохь кхобуш йолу аьчкан клетка аттракционна арахьа лаьттара. Юххехула тIех а дуьйлуш, дIа-схьай лела адамаш хуьйсура цуьнга.

Аттракционан программа йолалуш, цу клетки чуьра ара а йоккхий, программехь дакъа лаца дIаюьгура ча. Иза дIайиггалц йолчу хенахь клеткина юххе тIе а воьдий, ча хьоьстуш, цуьнца тергарло теснера Iимрана. ХIора дийнахь бохург санна воьдура иза ча йолчу.

Цкъа, цхьана сарахь, базарара чуеанчу лулахочо Iимранан нене цец юьйлуш дуьйцура:

- Хьажахьа, Тамара, ма тамашийна хIума ду-кх оцу базарарчу бутки чохь дерг. Гиний хьуна цхьа лекхо а йолуш горга хIума? Леррина цу чохь лелориг хIун ду хьажа тIеяхна хаьтти аса, хIара хIун ю? - аьлла, «антарциклон» бахара я цхьа циклон ю-м бахара цара.

- Мичара «антарциклон», аттракцион олий цунах-м - гIадъоьхуш воьлура Iимран.

- ХIаа «антарцикон» бахара хьуна. ХIуъа елахь а иза яр-кх и. Чу а яхана со-суо ца хьаьжча гIуллакх хир долуш дацара-кх. Ялх шай делла билет а эцна, чуяха со. «ЭxI, и тамашина хIума дара. Шен бIаьрга ца гинарг тешар вацара цу чохь лелочух. Теша муха теша бозбуанчаллех. «Дарр-р-р-ринехь» гондхьашхула пена тIехула мотцикнеташ хоьхкуш цара лелийнарг! Ванах хIара гIенах ду техьа, я самах ду техьа бохуш, лерана хьоьжу со. Хьан бIаьргашна а гуш чухула хехкалуш бу-кх. Иза бакъ хилча охьа ца оьгуш, муха буьсар бара уьш! - бохуш, цец юьйлуш дуьйцура Алпатус.

- Бозбуанчал дац иза, Алпату, бакъдерг ду - суна а ма гина уьш - бахара Iимрана.

- Хила а там бу. Суна стенах хуур ду иза, цкъа бен уьш ловзуш гина а ца хилча. И дера дицлур дара хьуна чано матцикнет хохкуш гинехь. Хьажахь, вайн устазора, стага санна, ша тIе а хиъна, хоьхкуш го ма туьйсуьйтора цо оцу матцикнете, дар-р-р-р-ринехь!

- Iамийна иза матциклет хахка. Со а ву цунна хелхар Iамош.

- ДIавалахь дIа, мичара хелхар Iамор дара ахьа цунна! Со леян гIерта-кх хьо а. - Ца тешара Алпату Iимрана дуьйцучух.

- Делахь-хIета тахана делкъал тIаьхьа ши сахьт даьлча цига дIайола, аса гойтур ду хьуна ча хелха йоккхуш, - аьлла, Алпатуца барт бира Iимрана.

Иза ша бохучух тешо, ша ма-аллара, делкъал тIаьхьа ши сахьат даьлча, ча йолчу вахара Iимран.

- Деллахьа кIант, хIунда лейо техьа ахьа со? - бохуш, Iимранна юххе а хIоьттина, йоьдура Алпату.

Iимран вогIу гича кхиссалуш ловза елира ча.

- Хьажахь, хьажахь! Хьо вогIу гуш цо лелориг! Ватта, елла яла со делаI, - бохуш цецъюьйлура Алпату.

Вела а къежаш, ча хьоьстуш, забарш йора Iимрана. Цо санна, забарш еш, корта лестабора чано а. Ткъа Iмранан цунах чIогIа сакъералора. Веалара а хIоьттина, кхиссалуш, кеп хIоттийра цо, чано хIун до хьажа. Изза дора Мишкас а.

Iимран, ши пхьарс хьала а айбина, зударех хелха ваьлча, ча а йолура иштта хелха. Цу шиммо лелочух сакъералуш, боьлуш, и чохь йолчу клеткина го а лаьцна, лаьттара нах.

Ша ма-баххара, ча хелха йохуш а, кхиссайолуьйтуш а, керчаш го бохуьйтуш а гайтира Iимрана цунна.

II

Хийла хан а елира Iимранан чаца гергарло тасаделлачул тIаьхьа. Аттракционан белхалошна а коьртах ваьллера Iимран.

ТIаьххьара а шен доттагIий юха цIа бирзича, цаьрца кхечухьа ваха дезаш хуьлура Iимран. Бакъду, Мишкица долу гергарло дицделла вацара иза. Акробаташ каде ловзуш а, Мишкас мотоциклет хохкуш а сакъералора цуьнан. Керла программа ю аьлла афишаш хьала а тоьхна гича, шен доттагIчо Мишкас хIун до хьажа кхин цкъа а вахара Iимран. Билеташ дIа а доьхкина, аттракционан болх дIаболо хан хилча, горгали а тоьхна, чугулбира хьовса баьхкина нах.

БIаьргаш йовлакхца дIадехкийтина а, руль карара дIахецна а, стака санна, горгачу пена тIехула хьийзаш го бохуш мотоциклет хихкира акробато.

ТIекхечира Мишкин рагI.

Iаьржачу атлазан хеча а юьйхина, баьццарчу бархатан доьхкарш а тийсина, схьа гучуелира ча. Массара а тIараш деттара. Мотофед схьа чу ялийра акробато.

ТIе ког таIош, лата а йина, Мишка цунна тIе а хаийна дIахийцира цо иза. Мишкас матофед хоьхкуш, чухула го туьйсуьйтура. Наха цунах тамаш беш тIараш деттара.

- Лалла? Лалла, Мишка. Хьай ахьа даа моз!.. - аьлла мохь туьйхира хьовсуш болчех цхьаммо... Наха шех тамаш бойла хууш санна, къайлаха гондахьа нахе бIаьрг тухура Мишкас.

Iимран а вара Мишкина ша гахьара аьлла хеташ гIопастина герга теIаш.

Масех го баьккхинчул тIаьхьа мотофеда тIера йоьссира ча.

- Мишка-а молодец! - мохь туьйхира Iимрана.

Цкъа, цхьана дийнахь, белхан хан чекхъяьлча садаIа гIалин ураме ваьллачу акробатах бIаьрг кхийтира Iимранан.

- Де дика хуьлда хьан - аьлла, маршалла хоттуш, вист хилира цуьнга Iимран.

- Диканца вехийла, сан доттагI. Вола тхо долчу, Мишкас сагатдо хьуна. Схьахетарехь, акхарой караIамалур долуш ву хьо. Шаьш дезаш верг ма веза царна а...

Боккъалла а суна сагатдеш хила там бу Мишкас. Кхин цкъа а ваха веза цига - аьлла, Мишкина яла цхьа ши камфета а хьош, вахара кIант.

Iимран гучуваьлча, хазахетта, бай корта а лестош, бер санна, эсала хьесталора ча.

Скачать:
Dasho muxIar.pdf [3.94 Mb] (cкачиваний: 0)
Gotsin showda.pdf [1.38 Mb] (cкачиваний: 0)
Dakin togIi.pdf [2.62 Mb] (cкачиваний: 0)
Attraction.pdf [1.86 Mb] (cкачиваний: 0)
Ircha buysa.pdf [3.15 Mb] (cкачиваний: 0)
Xuna chox tilar.pdf [2.96 Mb] (cкачиваний: 0)
Xilla boxam.pdf [2.95 Mb] (cкачиваний: 0)
Doshloyn polk.pdf [6.95 Mb] (cкачиваний: 0)
Makka yaxa ara yalla qena borz.pdf [2.89 Mb] (cкачиваний: 0)
 
Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
1) Alif (27 декабря 2012 21:58)
Добрая книга. Дала сий дойла хьан, Хожа-Ахьмад!
Информация
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии в данной новости.
© 2005—2015 Нахская библиотека